Serwis ekonomiczny ING

Wiadomości zagraniczne

Sytuacja na Bliskim Wschodzie: Ceny ropy naftowej wysokie, ale stabilne w kontekście walk z jemeńskimi Huti.

• W kontekście walk i napięć w rejonie Cieśniny Bab al-Mandab na szlaku przez Morze Czerwone, ceny ropy naftowej i gazu ziemnego pozostają wysokie, ale względnie stabilne. Dziś rano ropa Brent kosztuje US$107 za baryłkę, a gaz ziemny (TTF 1M) około €83 za MWh. Według danych Bloomberga przez Cieśninę Ormuz w ostatnich dwóch dniach przepływało 3-4 statki dziennie, wcześniej było to kilka statków więcej. Natomiast przez Cieśninę Bab al-Mandab przeprawia się wciąż 30-40 statków dziennie.  Amerykański sekretarz ds. energii Chris Wright twierdzi jednak, że siedmiodniowa średnia tajnych transportów ropy eskortowanych przez amerykańskie wojsko ciągle rośnie, w szczytowym dniu 1 września wynosiła nawet 18mln baryłek. Portal Axios informował, że w 2poł września transporty mogły sięgać 10mln baryłek dziennie.
• W niedzielę przez cały dzień dochodziło do walk rebeliantów Huti z armią rządową, rebelianci atakowali także cele w Arabii Saudyjskiej. Od piątku Huti kontrolują jemeńskie wybrzeże Morza Czerwonego i kontrolują przeprawę łączącą Morze Czerwone z Zatoką Adeńską i dalej Oceanem Indyjskim. Huti twierdzą, że szlak jest bezpieczny, ale nie dotyczy to jednostek saudyjskich. Naprawa uszkodzonego w piątek saudyjskiego ropociągu Wschód-Zachód, którym przepływało 7mln baryłek ropy naftowej dziennie i który pozwalał na omijanie blokady Ormuz, może potrwać 3-5 tygodni.
• Wczoraj Huti wystrzelili dziesiątki rakiet i dronów na saudyjską bazę wojskową Chamis Muszajt, na co Saudyjczycy odpowiedzieli nalotami na cele Huti. Faktyczny władca Arabii Saudyjskiej Mohammed bin Salman spotkał się wczoraj w Dżeddzie z dowódcą sił USA na Bliskim Wschodzie, adm. Bradem Cooperem. Dziś ma się udać do Egiptu i zabiegać tam o ochronę cieśniny.
• Minister ds. energii Omanu oświadczył, że potrzebne są szlaki transportu LNG z pominięciem Cieśniny Ormuz.
• Rosja i Ukraina pozytywnie odpowiedziały na apel prezydenta USA Donalda Trumpa do wstrzymania ataków na infrastrukturę energetyczną. Wcześniej Trump obwiniał ukraińskie ataki, a nie wojnę USA z Iranem, za wzrost cen oleju napędowego (jest najdroższy w historii w USA). Trump zapowiedział, że kraje które nie pomogły USA w wojnie z Iranem zwrócą jej koszty i zasygnalizował, że jest otwarty na rozmowy z Iranem.

AI: Trump i Chiny krytykują apele o spowolnienie rozwoju technologii AI.

• Trump zbagatelizował wezwania liderów firm AI o spowolnienie rozwoju tej technologii, aby zwiększyć bezpieczeństwo. Uznał, że istnieje chory spisek przeciwko rozwojowi tej technologii i budowie centrów danych. Również chińskie MSZ skrytykowało te apele.

Chiny: Słaba sprzedaż detaliczna, ale mocniejsza produkcja przemysłowa.

• Wzrost sprzedaży detalicznej w Chinach zwolnił w sierpniu do 0,4%r/r z 0,6% w lipcu, poniżej konsensusu 0,6%. W ujęciu skumulowanym od początku roku YTD wzrost sięgnął 1,1%r/r.
• Słabość popytu wewnętrznego nie zatrzymuje jednak ekspansji produkcji przemysłowej (przyśpieszenie wzrostu do 5,2%r/r w sierpniu z 4,5% w lipcu, powyżej konsensusu 4,8%, wzrost YTD o 5,3%r/r), który bazuje na popycie zewnętrznym. W części krajowej piszemy, że w lipcu Chiny wyprzedziły Niemcy na pozycji największego dostawcy towarów do Polski.

Kanada-UE: Strategia zbliżenia gospodarczego.

• Dziennik Wall Street Journal podał w niedzielę, ze premier Kanady Mark Carney rozważa członkostwo stowarzyszone z UE i miał już rozmawiać na ten temat z przywódcami unijnymi. W czwartek Carney ma wygłosić przemówienie w Parlamencie Europejskim.
• Według dziennika Financial Times, Kanada może dołączyć do unijnej pożyczki €90mld dla Ukrainy, aby zacieśnić relacje z Europą. Pod koniec października odbędzie się szczyt Kanada-UE w Montrealu. Zbliżenie Kanady z UE jest elementem strategii Carneya w warunkach pogorszenia relacji Kanady z USA.

Wiadomości krajowe

Dziś poznamy ostateczne dane o sierpniowej inflacji CPI.

• Dziś o 9:30 GUS opublikuje ostateczne dane o inflacji CPI w sierpniu. Wstępny szacunek okazał się wyższy od oczekiwań (3,4%r/r vs. konsensus 3,1%r/r), głównie za sprawą znaczącego wzrostu cen paliw. W drugiej połowie sierpnia obowiązywały obniżone stawki VAT na paliwa (8% zamiast standardowych 23%) w ramach kolejnej edycji programu CPN (Ceny Paliwa Niżej).
• Przy wstępnym wyliczeniu GUS nie uwzględnia kształtowania się cen paliw w ostatnich dniach miesiąca, więc nie można wykluczyć niewielkiej rewizji w dół w przypadku cen paliw. Jednocześnie jednak ostateczne dane o inflacji CPI zwykle nie różnią się od wstępnego szacunku o więcej niż 0,1pkt. proc. Szczegółowe dane o kształtowaniu się cen w koszyku CPI pozwolą na bardziej precyzyjne oszacowanie inflacji bazowej w wyłączeniem cen żywności i energii. Według naszych obecnych szacunków wzrosła ona w sierpniu do 3,2%r/r z 3,1%r/r w lipcu. Oficjalne wyliczenia miar inflacji bazowej opublikuje NBP jutro o 14:00.

Lekkie pogorszenie salda obrotów bieżących w lipcu. Chiny wyprzedziły Niemcy na pozycji największego partnera Polski po stronie importu w lipcu.

• Deficyt obrotów bieżących w lipcu był nieznacznie wyższy (-€2,4mld) niż w czerwcu (-€2,2mld), bliski konsensusu (-€2,1mld) i naszej prognozy (-€1,9mld), głównie za sprawą większego deficytu w handlu towarami (-€1,8mld po -€1,5mld miesiąc wcześniej) oraz zaskakującego spadku nadwyżki w handlu usługami (€2,7mld w lipcu po €3,9mld w czerwcu), wynikającego z wyższych rozchodów. W ujęciu płynnego roku (ostatnie 12 miesięcy) deficyt w obrotach bieżących pozostał na niskim poziomie 1,1% PKB. Deficyt handlowy powiększył się w tym samym ujęciu do 1,5%PKB w lipcu z 1,4%PKB miesiąc wcześniej.
• Na deficyt obrotów bieżących bilansu płatniczego w lipcu złożyły się następujące komponenty:

1. Saldo obrotów towarowych w wysokości -€1843mln, po -€1469mln w czerwcu. Wyższy deficyt w obrotach towarowych wystąpił przy wysokich obrotach, których wzrost zwolnił jednak w porównaniu do czerwca, w którym był jeden dzień roboczy więcej. Wartość eksportu wyrażonego w euro wzrosła o 10,3%r/r (po 12,3% w czerwcu), a importu o 12,6%r/r (po 16,9% miesiąc wcześniej).;
2. Tradycyjnie dodatnie saldo w handlu usługami €2722mln, choć istotnie niższe niż miesiąc wcześniej (€3900mln);
3. Ujemne salda na rachunku dochodów pierwotnych (-€2994mln, po -€4444mln miesiąc wcześniej) i  w dochodach wtórnych (-€304, po -€203mln w czerwcu).

• Komentarz analityków NBP wskazuje na wysokie dynamiki obrotów towarowych, co wynikało zarówno z poprawy koniunktury przemysłowej oraz wyższych cen w handlu światowym (wskaźniki cen eksportu i importu najwyższe od początku 2023). Największy wzrost w eksporcie odnotowano w sprzęcie komputerowym (kategoria reeksportowa, co widać w danych o imporcie), wysokie dynamiki miał także eksport miedzi, srebra i produktów naftowych. W lipcu po raz kolejny spadła wartość eksportu motoryzacyjnego i meblarskiego. Mocny wzrost importu odnotowano w dobrach inwestycyjnych, szczególnie sprzętu komputerowego oraz imporcie towarów zaopatrzeniowych. Silnie wzrósł także import samochodów osobowych oraz dóbr konsumpcyjnych trwałego użytku. Po raz pierwszy Chiny były największym dostawcą towarów do Polski i wyprzedziły Niemcy. Komentarz NBP nie wyjaśnia, która kategoria usług (transportowe / pozostałe / podróże zagraniczne) odnotowała największy wzrost rozchodów.
• W świetle przejęcia kontroli nad jemeńskim wybrzeżem Morza Czerwonego i Cieśniną Bab al-Mandab przez proirańskich bojowników Huti, istotnie wzrosło ryzyko dla rynku ropy naftowej. Szlak ten służył Arabii Saudyjskiej do omijania blokady Cieśniny Ormuz i transportu około 7mln baryłek ropy dziennie, co może prowadzić do wzrostów cen surowca, a nawet problemów z jego dostępnością. Szacujemy, że wzrost ceny ropy o US$10 za baryłkę przekłada się na wzrost średnich miesięcznych wydatków na import surowca o PLN1,1mld. Utrzymanie takiej „podwyżki” przez rok (ujęcie zanualizowane) oznaczałoby wzrost importu o PLN13,2mld, co odpowiada 0,3%PKB. Dla przypomnienia, średnia cena ropy Brent przez rozpoczęciem wojny w Iranie wynosiła niespełna US$70 za baryłkę, dziś kosztuje prawie US$110.
• Dodatkowo, cen gazu ziemnego TTF1M od kilku dni przekracza €80 za MWh (najwyżej od początku 2023 roku), podczas gdy pod koniec lutego wynosiła około €30. W przypadku gazu ziemnego wrażliwość na zmianę ceny o €10 za MWh szacujemy średnio na PLN0,15mld miesięcznie. Ryzyka dla prognozowanego przez nas 1,6%PKB deficytu w obrotach bieżących za cały 2026 (1,1%PKB po lipcu) są lekko przechylone w górę.

RPP: Minimalna przestrzeń do zmian stóp do końca 2026 – Marcin Zarzecki.

• Przestrzeń dla zmiany stóp procentowych do końca tego roku jest minimalna, a  w horyzoncie 1kw27 bilans ryzyk wskazuje na większe prawdopodobieństwo podwyżki stóp niż obniżki – uważa Marcin Zarzecki z Rady Polityki Pieniężnej (RPP). W jego ocenie przeciw podwyżce stóp już obecnie przemawia fakt, że duża część pogorszenia ścieżki inflacji wynika z szoku energetycznego, a Rada nie powinna reagować na pierwszy efekt szoku podażowego.
• Prognozy eksperckie Narodowego Banku Polskiego (NBP) wskazują, że w 4kw27 inflacja wyniesie 3,9%r/r i pod koniec roku wyniesie ok. 4%r/r. W 1kw27 jest szacowana na 3,7%r/r.

Spory MF i RF o projekt przyszłorocznego budżetu i zakres umocowania Rady.

• Odnosząc się do poniedziałkowej opinii Rady Fiskalnej (RF) do projektu budżetu na 2027 Ministerstwo Finansów (MF) stwierdziło, że umocowanie ustawowe Rady dotyczy wyłącznie oceny prognoz makroekonomicznych oraz zgodności projektu budżetu z prawem. Ocena dotyczy wyłącznie roku budżetowego.
• W ocenie MF sugestie i rekomendacje RF w zakresie stabilizującej reguły wydatkowej (SRW) są oparte na arbitralnych założeniach Rady dotyczących sposobu jej obliczania, które nie mają oparcia w obowiązującym w Unii Europejskiej (UE) i  w Polsce prawie.
• Komentując stwierdzenia MF, przewodniczący RF Sławomir Dudek stwierdził, że opinia Rady do projektu przyszłorocznego budżetu jest zgodna z jej mandatem, a opinię ministerstwa traktuje jako komunikat prasowy, a nie wykonanie ustawowego mechanizmu „zastosuj lub wyjaśnij” zapisanego w ustawie o funkcjonowaniu Rady Fiskalnej. Dodał, że Rada czeka na formalną odpowiedź od MF.
• Członek Rady Andrzej Torój argumentował, że trudno ocenić perspektywę wieloletnią Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego zawężając analizę tylko do jednego roku. 

Nowy projekt windfall tax nadal zakłada 60% stawkę od nadwyżki przychodów.

• W nowym projekcie podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych rząd ponownie proponuje stawkę 60% liczoną od podstawy, która ma być nadwyżka przychodów ze sprzedaży paliw ciekłych w okresie marzec-grudzień 2026 ponad kwotę, jaka zostałaby osiągnięta przy zastosowaniu średniej marży sprzedaży z 2025 powiększonej o 20%.
• Poprzednia ustawa dotycząca windfall tax została przez prezydenta Karola Nawrockiego skierowana do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej w związku z wątpliwościami natury prawnej. Wpływy z windfall tax były szacowane na PLN4mld.

ME i MAP: W 2027 potrzeba dodatkowych PLN4mld na wsparcie górnictwa.

• Ministerstwo Energii (ME) oraz Ministerstwo Aktywów Państwowych (MAP) wnioskują do Ministerstwa Finansów (MF) o przekazanie w 2027 dodatkowych PLN4mld w obligacjach skarbowych na koszty redukcji zdolności produkcyjnych w górnictwie. W projekcie ustawy budżetowej na przyszły rok przewidziano na ten cel blisko PLN6mld, natomiast spółki węglowe szacują zapotrzebowanie na środki finansowe na przyszły rok w kwocie ok. PLN10,9mld.

BIEC: Wzrost oczekiwań inflacyjnych we wrześniu, ale tendencje inflacyjne nie nasilają się.

• Wskaźnik przyszłej Inflacji (WPI) wzrósł we wrześniu o 0,2pkt. w stosunku do wartości z sierpnia, ale na razie nie widać oznak wyraźnego i trwałego nasilenia tendencji inflacyjnych w dłuższym okresie – wynika z raportu Biura Inwestycji i Cykli Ekonomicznych. Z raportu wynika również, że managerowie z sektora przetwórstwa nie zmienili swoich oczekiwań co do własnej polityki cenowej na najbliższe miesiące

BIS: Luka kredytowa w Polsce w 1kw27 wyniosła -15,6%.

• W 1kw27 luka kredytowa w Polsce wyniosła -15,6% vs. -16,9% w 4kw26 - wynika z szacunku Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS). Dodatnia luka oznacza, że kredyt rośnie szybciej niż PKB, a ujemna może oznaczać niedostateczny poziom kredytu względem potencjału gospodarki.
• Ostatnie lata w Polsce przyniosły relatywnie niską dynamikę akcji kredytowej, co było m.in. związane ze znaczącym wsparciem publicznym podczas pandemii COVID-19 oraz późniejszym okresem wysokich stóp procentowych. W efekcie nastąpiło znaczące delewarowanie polskiej gospodarki (spadek relacji kredytów do PKB). Do dalszego rozwoju i wsparcia automatyzacji i innowacyjności Polska gospodarka potrzebuje większego zaangażowania kapitałów obcych w firmach i wsparcia procesów inwestycyjnych przez kredyt bankowy. 

MF zaoferuje jutro 5 serii obligacji za PLN7-10mld.

• Na zaplanowanym na 16 września przetargu Ministerstwo Finansów (MF) zaoferuje do sprzedaży pięć serii obligacji o wartości PLN7-10mld. W miesięcznym planie podaży deklarowano ofertę w przedziale PLN7-12mld.

Komentarz rynkowy

Rynek FX: Dolar zyskuje na wartości wykorzystując jastrzębie oczekiwania rynku przed Fed i wzrost awersji do ryzyka. Czynnikiem hamującym spadki kursu €/US$ jest sytuacja japońskiego jena. Złoty słabnie, choć opór techniczny na poziomie 4,35 póki co się broni.

• Kurs €/US$ kontynuuje zniżkę, choć jak dotąd skuteczne zejście poniżej poziomu 1,515 (istotny opór techniczny) jest problematyczne. Nastroje na rynkach finansowych pozostają jednak wspierające wycenę dolara. Należą do nich przede wszystkim 1) zwyżkujące oczekiwania na podwyżki stóp procentowych Fed już w środę oraz 2) eskalacja napięcia na Bliskim Wschodzie (awersja do ryzyka). Nerwowość na rynku walutowym zwiększała przecena spółek technologicznych w USA, po apelu szefów spółek AI o spowolnienie rozwoju najbardziej zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji. Przeciwwagą dla siły amerykańskiej waluty pozostają zaś: umocnienie japońskiego jena (pokłosie interwencji walutowych, ale i jastrzębich oczekiwań dotyczących polityki pieniężnej BoJ dających podstawę do realokacji kapitału z USA do Japonii), jak również erozja zaufania do administracji USA (wysoki deficyt, obietnice nowych wydatków). Liczymy, iż dziś kurs €/US$ ponownie zaatakuje wspomniany poziom 1,1515 którego przełamanie otwiera – na gruncie analizy technicznej – przestrzeń do spadku w okolice 1,1467. W obliczu wyczekiwania na decyzje banków centralnych (Fed w środę, BoJ w piątek) dzisiejsza publikacja indeksu ZEW z Niemiec prawdopodobnie przejdzie bez rynkowego echa.
• Złoty pozostaje pod presją sprzedających w związku ze wzrostem awersji do ryzyka (Bliski Wschód), ale i możliwymi hybrydowymi atakami Rosji na europejskie kraje. Kurs €/PLN przesunął się w stronę 4,3490 tj. maksima z lipca i sierpnia. Jednocześnie – jak wskazywaliśmy w poprzednich raportach – drożejące surowce napędzają oczekiwania na podwyżki stóp procentowych także w Polsce, co do pewnego stopnia ogranicza zakres przeceny złotego. Wczoraj rynek wycenił zacieśnianie monetarne rzędu 100pb w perspektywie roku. Dziś możliwości podwyżki stóp procentowych w 2027 nie wykluczył zaś jeden z członków Rady Polityki Pieniężnej (Zarzecki). Słabość widoczna jest także wśród pozostałych walut regionu. Wczoraj kurs €/CZK przejściowo sięgnął najwyższego poziomu od maja. Poza wpływem otoczenia zewnętrznego sytuację czeskiej korony komplikują mało jastrzębie komentarze przedstawicieli CNB, który w czwartek prawdopodobnie utrzyma stopy procentowe na niezmienionym poziomie.

Rynek FI: Dochodowość 10-latki USA powyżej 5,0%. Trwa wyczekiwanie na jutrzejszą decyzję Fed. Tanieje także dług w strefie euro, lecz w tym przypadku determinantem zmian pozostaje sytuacja na rynkach surowców energetycznych.

• Wydarzeniem poniedziałkowej sesji na rynku Treasuries było złamanie przez 10-latkę psychologicznego poziomu 5,0% (maksima z 2007 roku). Tym samym dochodowość utrzymuje się w dynamicznym trendzie wzrostowym zainicjowanym: 1) rozczarowaniem ubiegłotygodniowymi wynikami odkupu długu przez Departament Skarbu USA, 2) odczytami amerykańskiej inflacji PPI i CPI, 3) presją fiskalną związaną z nowymi pomysłami wydatkowymi prezydenta Trumpa. Najbliższym weryfikatorem bieżących trendów będzie jutrzejsze posiedzenie FOMC. O ile rynek jest przekonany odnośnie podwyżki stóp procentowych, tak istotne pozostaną m.in. prognozy makro, oczekiwania bankierów centralnych (wykres dot-plot), czy narracja Kevina Warsha. Presja na wzrost dochodowości nie ustaje także w przypadku długu w strefie euro. Tu jednak głównym argumentem pozostają drożejące surowce energetyczne (ropa naftowa, gaz ziemny), które podtrzymują inflacyjny obraz najbliższych miesięcy oraz gotowość Europejskiego Banku Centralnego do kolejnych działań.
• Tylko w poniedziałek dochodowość krajowego długiego końca krzywej wzrosła o ponad 10pb sięgając poziomu 6,41%. Konsekwentnie źródłem wzrostu rentowności POLGBs pozostają nasilające się oczekiwania na podwyżki stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego motywowane presją płynącą z drożejących surowców energetycznych. Niepokój wywołują ponadto plany emisyjne Ministerstwa Finansów, który w niesprzyjającym otoczeniu rynkowym, rozpoczyna wrześniowe przetargi sprzedaży. Wczoraj resort finansów poinformował o zawężeniu puli sprzedawanych jutro papierów do PLN7-10mld (wobec PLN7-12mld w planie pierwotnym). Oferowane będą serie NZ0928, OK0129, NZ0331, PS1031 i DS0436. W piątek przegląd ratingu Polski przeprowadzi agencja Moody’s.